Yangın Dolabı ve Hidrant Sistemleri: Sabit Söndürme Tesisatı

Yangın dolabı ve hidrant sistemi nedir, ne işe yarar?

Yangın dolabı, bina kullanıcılarının bir yangına ilk anda suyla müdahale etmesi için duvara monte edilen, sürekli basınçlı suya bağlı hortumlu bir dolaptır; yangın hidrantı ise bina dışında itfaiyenin ve eğitimli ekiplerin büyük miktarda su almasını sağlayan bağlantı noktasıdır.

İkisi de binanın sabit tesisatıdır: borular, vanalar, su kaynağı ve gerektiğinde yangın pompasıyla birlikte projelendirilir. Elde taşınan söndürme tüpleri ise portatif ekipmandır; seçimi, temini, dolumu ve periyodik kontrolü yangın söndürme tüpü satış ve bakımı sayfasının konusudur.

Yangın dolabı ve hidrant elle kullanılır. Kimse yokken de çalışan otomatik söndürme ihtiyacı için sprinkler sistemleri kurulur; birçok yapıda bu sistemler aynı su kaynağını ve pompa dairesini paylaşır.

Yangın dolabı ve hidrant hangi yapılarda bulunmalıdır?

Hangi yapıda yangın dolabı ya da hidrant sistemi kurulmasının zorunlu olduğu, yapının kullanım amacına, büyüklüğüne ve yüksekliğine göre Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'te belirlenir ve onaylı projede yer alır.

Yangın dolabı ve hidrant sistemlerinin sık uygulandığı yapılar şunlardır:

• Fabrika, atölye ve depolar.
• Otel, yurt ve hastane gibi kalabalık yapılar.
• Okul ve eğitim kurumları.
• Alışveriş merkezleri, mağazalar ve ofis binaları.
• Kapalı otoparklar ve büyük kazan daireleri.
• Geniş arazide birden fazla binası bulunan tesisler ve siteler (hidrant ağı için).

Yangın dolabı türleri ve sistem bileşenleri nelerdir?

Yangın dolapları hortum türüne göre yarı-sert hortumlu ve yassı hortumlu olarak ikiye ayrılır; hidrantlar ve itfaiye bağlantı ağızları ise bina dışındaki müdahaleye hizmet eder.

Hangi dolap türünün nerede kullanılacağı projede belirlenir. Sistemin başlıca bileşenleri:

• Dolap kabini: hortum, makara ya da askı, vana ve lans (nozul) ile birlikte.
• Boru tesisatı ve kolon hatları: dolapları ve hidrantları su kaynağına bağlar.
• Su kaynağı: projeye göre yangın suyu deposu ya da şebeke bağlantısı.
• Yangın pompası grubu: tesisatta gereken basıncı sağlar; yedekli düzen projeye göre kurulur.
• Hidrant ve hidrant dolabı: bina çevresindeki çıkışlar ve yanında hortum ile bağlantı ekipmanı.
• Vanalar ve basınç göstergeleri: hatların kontrolü ve durumun izlenmesi için.

Yangın dolabı ve hidrant hizmet kapsamımız neleri içerir?

Hizmet kapsamı keşiften periyodik bakıma kadar uzanır; uygulama onaylı projeye göre yapılır ve kapsamın ayrıntısı keşiften sonra teklifte yazılır.

• Keşif: yapının kullanımı, mevcut dolaplar, hidrantlar, pompa dairesi ve onaylı projenin incelenmesi.
• Projeye uygun dolap, hortum, hidrant ve vana seçimi, malzeme listesi ve tedarik.
• Boru tesisatı, dolap ve hidrant montajı, itfaiye bağlantı ağzı.
• Pompa grubu bağlantısı ve devreye alınması (projede varsa).
• Basınç ve akış testleri; test kayıtlarının teslimi.
• Bina kullanıcılarına yangın dolabı kullanımı konusunda bilgilendirme.
• Periyodik bakım ve hortum kontrolleri (sözleşmeye bağlı).

Yangın dolabı ve hidrant tesisatının uygulaması ve bakımı ilgili yetki ya da yeterlilik belgelerini gerektirebilir. Uygulamayı yapacak tarafın belgelerini teklif aşamasında talep etmenizi öneririz.

Yangın dolabı ve hidrant projesi nasıl ilerler?

Süreç mevcut tesisatın ve onaylı projenin incelenmesiyle başlar, onaylı projeye göre uygulama ve testlerle sürer, düzenli bakımla devam eder.

1. Keşif görüşmesi: yapı, kullanım ve mevcut durum konuşulur.
2. Yerinde inceleme: dolap yerleri, kaçış yolları, su kaynağı ve pompa dairesi görülür.
3. Proje: varsa onaylı proje incelenir; yoksa yetkili proje müellifiyle hazırlanması planlanır.
4. Teklif: malzeme, kapsam ve çalışma takvimi yazılır.
5. Uygulama: boru tesisatı, dolaplar, hidrantlar ve bağlantılar kurulur.
6. Test ve devreye alma: basınç ve akış testleri yapılır, kayda geçirilir.
7. Bilgilendirme ve bakım: kullanıcılara dolabın kullanımı anlatılır, periyodik bakım planlanır.

Seçim yaparken ve maliyeti etkileyen faktörler nelerdir?

Yangın dolabı ve hidrant sisteminin maliyetini en çok dolap ve hidrant sayısı, boru güzergâhının uzunluğu ve su kaynağı ile pompa ihtiyacı belirler; kesin tutar onaylı proje ve keşiften sonra çıkar.

Fiyat aralığı yazmıyoruz; aynı büyüklükteki iki yapının su kaynağı, pompa ve güzergâh ihtiyacı çok farklı olabilir.

• Dolap ve hidrant sayısı, kat sayısı ve bina çevresinin büyüklüğü.
• Boru güzergâhı, kolon hattı ve bina dışındaki yeraltı hattı ihtiyacı.
• Su deposu ve yangın pompası gerekip gerekmediği.
• Dolap türü: yarı-sert ya da yassı hortumlu.
• Donma riski olan dış hatlar için alınacak önlemler.
• Mevcut tesisatın durumu: yenileme mi, genişletme mi, sıfırdan kurulum mu.

Hangi standart ve mevzuata dikkat edilir?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yarı-sert hortumlu yangın dolaplarının TS EN 671-1'e, yassı hortumlu olanların TS EN 671-2'ye uygun olmasını ve periyodik bakımların TS EN 671-3'e göre yaptırılmasını şart koşar; bu bakımın sorumluluğu bina sahibi, yöneticisi ya da sorumlu bina yetkilisindedir.

Hidrant debisi, çıkış basıncı, hidrantlar ve dolaplar arası mesafe ile pompa ve depo kapasitesi gibi değerler yapıya ve risk sınıfına göre hesaplanır; yönetmelik, ilgili standart ve yetkili proje mühendisi esas alınır. Güncel yönetmelik metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete: 19.12.2007, sayı 26735; sonraki değişiklikleriyle). Hidrantların itfaiye araçlarının kolayca yanaşabileceği yerlere konmasını ve yer üstü hidrantların ilgili Türk Standartlarına uygun olmasını da düzenler.
• EN 671-1:2012 — Sabit yangınla mücadele sistemleri, hortum sistemleri, Bölüm 1: Yarı-sert hortumlu yangın dolapları.
• EN 671-2:2012 — Bölüm 2: Yassı hortumlu yangın dolapları.
• EN 671-3:2009 — Bölüm 3: Yarı-sert ve yassı hortumlu yangın dolaplarının bakımı.
• EN 14384:2005 — Yer üstü (sütun tipi) yangın hidrantları.

Yangın dolabı ve hidrant diğer sistemlerle nasıl birlikte çalışır?

Yangın dolabı ve hidrant tesisatı çoğu yapıda sprinkler ile aynı su kaynağını ve pompa dairesini kullanır; pompaların ve vanaların durumu ise yangın alarm paneli üzerinden izlenebilir.

Algılama, söndürme ve pasif korumanın genel resmi için yangın sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

• Ortak su deposu ve pompa grubu, sprinkler ve dolap tesisatının aynı projede birlikte hesaplanmasını gerektirir.
• Pompa çalışma ve arıza bilgisi ile kritik vanaların konumu yangın paneline ya da bina otomasyonuna aktarılabilir.
• Yangın dolabı ancak kullanmayı bilen biri olduğunda işe yarar; personelin dolabı ve tüpü doğru kullanması yangın eğitimi ve tahliye tatbikatı ile pekişir.

Keşifte hangi soruları soruyoruz?

Doğru tesisat, binanın nasıl kullanıldığını ve itfaiyenin binaya nasıl ulaşacağını anlamakla başlar; keşifte bu soruları birlikte yanıtlıyoruz.

• Onaylı bir yangın projesi var mı; dolap ve hidrant yerleri projede gösterilmiş mi?
• Su kaynağı nedir: şebeke mi, yangın suyu deposu mu?
• Yangın pompası var mı, en son ne zaman test edildi?
• İtfaiye araçları binanın hangi cephelerine yanaşabiliyor?
• Donma riski olan dış hatlar ve hidrantlar var mı?
• Mevcut dolapların son bakım tarihi ve bakım kayıtları nerede?

Yangın dolabı ve hidrant sistemlerinde sık yapılan hatalar nelerdir?

Sorunların çoğu kurulumdan değil, günlük kullanımda dolapların ve hidrantların unutulmasından doğar.

• Dolabın ya da hidrantın önünü kapatmak: önüne konan malzeme yangın anında erişimi engeller; yönetmelik de yangın musluklarının önünün kapatılmasını yasaklar.
• Hortumu başka işler için kullanmak: temizlik ya da sulama için kullanılan hortum yıpranır ve yerine düzgün yerleştirilmez.
• Vanayı kapalı bırakmak: bakım ya da tadilat sonrası kapalı unutulan vana dolabı susuz bırakır.
• Pompayı test etmemek: yıllarca çalıştırılmayan pompa ihtiyaç anında basınç sağlamayabilir.
• Dış hatlarda donmayı hesaba katmamak: korunmasız hidrant ve borular kışın zarar görebilir.