Merkezi Uydu Sistemi ve TV Dağıtımı: Tek Çanakla Bina Geneline Yayın

Merkezi uydu sistemi nedir, ne işe yarar?

Merkezi uydu sistemi (merkezi uydu anten sistemi, ortak anten sistemi), her dairenin ayrı çanak kurması yerine binanın ortak çanak ve antenlerinden aldığı yayını dağıtım cihazları ve kablolarla tüm prizlere taşıyan TV dağıtım altyapısıdır.

Bina cephesine ve balkonlara dağılmış çok sayıda çanak hem görüntü kirliliği yaratır hem de rüzgâr, bakım ve arıza açısından ayrı ayrı sorun çıkarır. Merkezi sistemde çatıda bir ya da birkaç çanak ve karasal anten bulunur; sinyal multiswitch gibi dağıtım cihazlarıyla bölünür ve koaksiyel kabloyla daire ya da odalardaki TV-uydu prizlerine ulaşır.

TV dağıtımında kullanılan koaksiyel kablo, bilgisayar ağının bakır data hatlarından farklı bir altyapıdır; data hatları yapısal kablolama sayfasının konusudur. Bu sayfa çanaktan prize kadar uydu ve karasal yayın dağıtımını anlatır; yayının otel odalarına bilgisayar ağı üzerinden (IP tabanlı) taşındığı çözümler ağ tasarımıyla birlikte ele alınır.

Merkezi uydu sistemi hangi yapılar ve ihtiyaçlar için uygundur?

Aynı çatı altında birden fazla daire, oda ya da ekranın uydu ve TV yayını aldığı her yapı merkezi dağıtımdan fayda görür.

• Apartman ve konut siteleri: tek çanakla tüm dairelere yayın; çok bloklu sitelerde bloklar arası dağıtım.
• Otel, pansiyon ve tatil köyleri: tüm odalarda aynı kanal düzeni ve merkezden yönetim.
• Yurt ve misafirhaneler: oda ve ortak alanlarda TV yayını.
• Hastane ve bakım evleri: hasta odaları ve bekleme alanları.
• Ofis, kafe ve restoranlar: ortak alanlardaki birden fazla ekrana yayın.
• Mevcut binalarda yenileme: bireysel çanakların kaldırılıp ortak sisteme geçilmesi.

Merkezi uydu sistemi türleri ve bileşenleri nelerdir?

Merkezi uydu sistemleri, sinyalin prizlere nasıl dağıtıldığına göre ayrılır: her prize ayrı kablo inen multiswitch'li yıldız dağıtım, tek kablo üzerinden birden fazla alıcıya dağıtım, uzun mesafede fiberle dağıtım ve kanalların merkezde hazırlanıp tüm odalara verildiği merkezi yayın düzeni.

Hangi yöntemin uygun olduğu daire ya da oda sayısına, binanın kablo altyapısına, istenen yayınlara ve kullanıcıların alıcı cihazlarına göre projede belirlenir. Sistemi oluşturan başlıca bileşenler:

• Çanak anten ve LNB: uydu yayınını alır; multiswitch'li sistemlerde dört çıkışlı LNB kullanılır.
• Karasal anten: karasal sayısal yayının sisteme eklenmesi için.
• Multiswitch: uydu ve karasal sinyali prizlere dağıtır; kademeli bağlanarak büyütülebilir.
• Hat yükselteci: uzun hatlarda ve çok sayıda prizde sinyal seviyesini dengeler.
• Koaksiyel kablo ve konnektörler: çatıdan prize sinyali taşır; kablo ve konnektör kalitesi görüntüyü doğrudan etkiler.
• TV-uydu prizi: daire ya da odadaki son bağlantı noktası.
• Topraklama ve dağıtım kutuları: cihazların korunması ve düzenli bir tesisat için.

Merkezi uydu sistemi hizmet kapsamımız neleri içerir?

Merkezi uydu hizmetimiz mevcut tesisatın incelenmesinden her prizde sinyal ölçümüne kadar uzanır; kapsamın ayrıntısı her projede keşiften sonra teklifte yazılır.

• Keşif: daire ya da oda sayısı, çatı ve çanak yeri, mevcut kablolar ve şaftlar, istenen uydu ve karasal yayınlar.
• Dağıtım yönteminin ve cihazların seçimi; malzeme listesi ve tedarik.
• Çanak ve antenlerin montajı, yön ve açı ayarı.
• Multiswitch, yükselteç ve dağıtım kutularının montajı.
• Koaksiyel ya da fiber hatların çekimi, priz montajı ve etiketleme.
• Her prizde sinyal seviyesi ve kalite ölçümü; ölçüm sonuçlarının teslimi.
• Otel ve yurtlarda merkezi kanal listesinin hazırlanması (merkezi yayın düzeninde).
• Periyodik bakım ve arıza onarımı: çanak ayarı, LNB, multiswitch ve kablo arızaları.

Merkezi uydu sistemi kurulumu nasıl ilerler?

Süreç bir keşif görüşmesiyle başlar, dağıtım planıyla devam eder ve her prizin ölçülüp kayıt altına alınmasıyla biter; kullanımdaki binada çalışma, dairelerde yayın kesintisini kısa tutacak şekilde planlanır.

1. Keşif görüşmesi: yapı, daire ya da oda sayısı ve istenen yayınlar konuşulur.
2. Yerinde inceleme: çatı, şaftlar, mevcut kablolar ve priz noktaları görülür.
3. Dağıtım planı: yöntem, cihazlar, kablo güzergâhı ve priz listesi belirlenir.
4. Onay ve teklif: apartman ya da site yönetiminin onayı alınır; kapsam ve takvim yazılır.
5. Kurulum: çanak ve antenler kurulur, dağıtım cihazları ve hatlar bağlanır.
6. Ölçüm ve ayar: her prizde sinyal ölçülür, gerekiyorsa seviye ayarlanır.
7. Teslim: priz listesi, dağıtım şeması ve ölçüm sonuçları yönetime teslim edilir.

Seçim yaparken ve maliyeti etkileyen faktörler nelerdir?

Merkezi uydu sisteminin maliyetini en çok daire ya da priz sayısı, seçilen dağıtım yöntemi, mevcut kablo altyapısının kullanılabilirliği ve alınacak uydu sayısı belirler; kesin tutar keşiften sonra çıkar.

Fiyat aralığı yazmıyoruz: aynı daire sayısındaki iki binada, mevcut kablonun kullanılabilmesi ya da yeniden çekilmesi gerekmesi maliyeti belirgin biçimde değiştirir.

• Daire, oda ya da priz sayısı; blok sayısı ve bloklar arası mesafe.
• Alınacak uydu sayısı ve karasal yayının eklenip eklenmeyeceği.
• Dağıtım yöntemi: multiswitch, tek kablo, fiber ya da merkezi yayın.
• Mevcut koaksiyel kabloların ve şaftların kullanılabilir olup olmadığı.
• Çatıya erişim, çanak yerleşimi ve yükseklikte çalışma koşulları.
• Otel ve yurtlarda kanal sayısı ve merkezi yayın donanımı ihtiyacı.

Hangi standart ve mevzuata dikkat edilir?

Türkiye'de konut binalarının bina içi elektronik haberleşme tesisatı, BTK'nın teknik şartnamesine uygun olmak zorundadır; bu şartname çatıdaki merkezi antenden dairelere koaksiyel hat tesisini de düzenler. TV dağıtım şebekelerinin sistem başarımı için ise EN 60728 serisi kullanılır.

Prizlerde ölçülecek sinyal değerleri ve kabul sınırları, dağıtılan yayın türüne ve esas alınan standarda göre projede belirlenir. Çanak yerleşimi ve çatıda yapılacak çalışma için apartman ya da site yönetiminin onayı önceden alınmalıdır.

• BTK Bina İçi Elektronik Haberleşme Tesisatı Teknik Şartnamesi (Mayıs 2018) — tüm binalarda çatıdaki merkezi antenden daire içi zayıf akım panosuna RG6 koaksiyel kablo tesis edilmesini, dairelerde de fiber ve CAT6 hatlarla birlikte bir zayıf akım panosundan odalara dağıtımı öngörür.
• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 21.02.2018, sayı 30339) — bina içi elektronik haberleşme tesislerinin BTK'nın güncel teknik şartnamesine uygun olmasını zorunlu tutar.
• EN 60728-1:2014 — Televizyon sinyalleri, ses sinyalleri ve etkileşimli hizmetler için kablo şebekeleri, Bölüm 1: İleri yön yollarının sistem başarımı (ölçüm yöntemleri ve başarım sınırları).

Merkezi uydu sistemi diğer sistemlerle nasıl birlikte çalışır?

Merkezi TV dağıtımı, binanın diğer zayıf akım tesisatıyla aynı şaftları ve dağıtım panolarını paylaştığı için birlikte planlandığında hem yer hem işçilik açısından verimli olur.

Çok bloklu sitelerde ve geniş kampüslerde uydu sinyali bloklar arasına fiberle taşınabilir; bu durumda dağıtım, binalar arası omurgayla birlikte planlanır: fiber optik kablolama. Otel ve yurtlarda yayının odalardaki ekranlara bilgisayar ağı üzerinden verildiği çözümler, ağın kapasitesi ve ayrılması düşünülerek tasarlanır: network ve kablosuz ağ altyapısı.

Binadaki diğer sistemlerin genel resmi için zayıf akım sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

Keşifte hangi soruları soruyoruz?

Doğru dağıtım planı, bugünkü priz sayısının yanında sakinlerin ya da misafirlerin hangi yayınları nasıl izlediğini anlamaya dayanır; keşifte aşağıdaki soruları birlikte yanıtlıyoruz.

• Kaç daire, oda ya da ekran var; her birinde kaç priz isteniyor?
• Hangi uydular ve karasal yayın dağıtılacak?
• Mevcut koaksiyel kablolar ve şaftlar kullanılabilir durumda mı?
• Kullanıcılar kendi uydu alıcılarını mı kullanacak, yoksa kanallar merkezden mi verilecek?
• Çatıya güvenli erişim var mı; çanak için uygun ve görüş açısı açık bir yer var mı?
• Yönetim onayı alındı mı; bireysel çanaklar kaldırılacak mı?

Merkezi uydu sisteminde sık yapılan hatalar nelerdir?

Donma, kanal kaybı ve bazı dairelerde zayıf görüntü gibi sorunların çoğu dağıtım planından ve malzeme seçiminden kaynaklanır.

• Multiswitch'i tam kapasiteyle kurmak: yedek çıkış bırakılmazsa yeni bir daire ya da priz için sistem yeniden düzenlenir.
• Düşük kaliteli kablo ve konnektör kullanmak: nem alan ya da gevşek konnektör, zamanla kanal kaybına yol açar.
• Çanağı sağlam sabitlememek: rüzgârda kayan çanak tüm binanın yayınını etkiler.
• Prizlerde ölçüm yapmadan teslim etmek: sorun, ancak sakinler şikâyet ettiğinde fark edilir.
• Belge bırakmamak: hangi kablonun hangi multiswitch çıkışına gittiği bilinmezse arıza tespiti uzar.