Yangın Eğitimi ve Tahliye Tatbikatı Uygulaması

Yangın eğitimi ve tahliye tatbikatı nedir, ne işe yarar?

Yangın eğitimi, binadakilere yangın anındaki görevlerini ve söndürücü kullanımını öğretir; tahliye tatbikatı ise bu bilginin gerçek bina, gerçek kaçış yolları ve gerçek kişilerle denenmesidir. İkisi birlikte, kâğıt üzerindeki acil durum planını uygulanabilir hale getirir.

Bu sayfa uygulama aşamasını anlatır: eğitimin verilmesi, tatbikatın planlanıp yürütülmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesi. Binadaki risklerin tespit edilip önceliğe göre sıralanması ise yangın risk analizi ve danışmanlık sayfasının konusudur; analiz, eğitimde hangi konuların öne çıkarılacağını belirlemeye yardımcı olur.

Tatbikatta en sık görülen sorun bilgi eksikliği değil, alışkanlıktır: kişiler girdikleri kapıdan çıkmaya çalışır, eşyasını almak için geri döner ya da asansöre yönelir. Düzenli tatbikat bu davranışları sahada görmeyi ve düzeltmeyi sağlar.

Yangın eğitimi ve tatbikat hangi yapılar ve kişiler için uygundur?

Çalışan, öğrenci, misafir ya da sakin bulunan her yapıda yangın eğitimi ve tatbikat fayda sağlar; işyerlerinde ise mevzuat eğitim ve tatbikatı işverenin yükümlülükleri arasında sayar.

• Ofis, plaza ve ticari işletmelerin çalışanları.
• Fabrika, atölye ve depolar; vardiyalı çalışılan yerler dahil.
• Otel ve konaklama tesisleri; personel ve misafir tahliyesi.
• Okul ve kurslar; öğretmen, personel ve öğrenciler.
• Sağlık ve bakım tesisleri; kendi başına hareket edemeyen kişilerin tahliyesi.
• Konut siteleri ve iş merkezleri; yönetim, güvenlik ve teknik personel.

Yangın eğitimi ve tatbikat türleri nelerdir?

Çalışma, hedef kitleye göre genel bilinçlendirme, söndürücü uygulaması, acil durum ekiplerinin eğitimi ve tahliye tatbikatı olarak planlanır; tatbikatın kendisi de haberli, habersiz ya da masa başı senaryo çalışması biçiminde yapılabilir.

Bir tatbikat çalışmasının parçaları:

• Hazırlık: acil durum planı, ekip listeleri, kaçış yolları ve toplanma alanının gözden geçirilmesi.
• Senaryo: yangının nerede başladığı, hangi çıkışın kullanılamayacağı gibi koşulların belirlenmesi.
• Gözlemciler: katlarda ve çıkışlarda tahliyeyi izleyip not alan kişiler.
• Sayım: toplanma alanında kimin çıktığının ve kimin eksik olduğunun belirlenmesi.
• Değerlendirme: tatbikat sonrası toplantı, eksikler ve düzeltme listesi.

Yangın eğitimi ve tatbikat hizmet kapsamımız neleri içerir?

Hizmet kapsamı hazırlıktan tatbikat sonrası değerlendirme raporuna kadar uzanır; ayrıntı keşiften sonra teklifte yazılır.

• Keşif: binanın kullanımı, kişi sayısı, vardiyalar ve mevcut acil durum planının incelenmesi.
• Hedef kitleye göre eğitim içeriğinin hazırlanması.
• Genel yangın eğitimi ve kontrollü ortamda söndürücü kullanım uygulaması.
• Acil durum ekipleri için görev odaklı çalışma.
• Tatbikat senaryosunun bina sorumlularıyla birlikte hazırlanması.
• Tatbikatın yürütülmesi, gözlem ve toplanma alanında sayım.
• Değerlendirme toplantısı ve tatbikat raporu.

Mevzuatta zorunlu tutulan iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini verebilecek kişi ve kurumlar ayrıca tanımlıdır. Eğitimin bu yükümlülük kapsamında belgelendirilmesi gerekiyorsa, eğitimi verecek tarafın yetki ve eğitici belgelerini teklif aşamasında talep etmenizi öneririz.

Yangın eğitimi ve tatbikat nasıl ilerler?

Süreç planın ve binanın tanınmasıyla başlar, eğitim ve tatbikatla devam eder ve tatbikatta görülen eksiklerin kapatılmasıyla tamamlanır.

1. Keşif görüşmesi: yapı, kişi sayısı ve beklentiler konuşulur.
2. Hazırlık: acil durum planı, ekip listeleri ve kaçış yolları gözden geçirilir.
3. Teklif: eğitim grupları, tatbikat türü ve kapsam yazılır.
4. Eğitim: genel eğitim ve söndürücü uygulaması gruplar halinde yapılır.
5. Senaryo: tatbikat koşulları bina sorumlularıyla belirlenir.
6. Tatbikat: alarm verilir, tahliye gözlenir, toplanma alanında sayım yapılır.
7. Değerlendirme ve rapor: görülen eksikler ve öneriler kayda geçirilir.

Seçim yaparken ve maliyeti etkileyen faktörler nelerdir?

Kapsamı ve maliyeti en çok katılımcı sayısı, eğitim grubu sayısı ve tatbikatın büyüklüğü belirler.

Fiyat aralığı yazmıyoruz; katılımcı sayısı ve tatbikat kapsamı aynı büyüklükteki iki işyerinde bile çok farklı olabilir.

• Katılımcı sayısı ve vardiya düzenine göre gerekli grup sayısı.
• Eğitim türleri: genel eğitim, söndürücü uygulaması, ekip eğitimi.
• Söndürücü uygulamasında kullanılacak malzeme ve uygun uygulama alanı.
• Tatbikatın kapsamı: tek bina mı, birden fazla bina ya da bölüm mü?
• Gözlemci sayısı ve raporun ayrıntı düzeyi.
• Mesai dışı ya da birden fazla günde yapılma gereksinimi.

Hangi mevzuata dikkat edilir?

Yangın eğitimi ve tatbikat, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatıyla, binalarda ise Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir.

Tatbikat sıklığı, ekiplerin büyüklüğü ve eğitimlerin belgelendirilmesi işyerinin ve binanın niteliğine göre değişir; bu konularda ilgili mevzuatın güncel metni ve iş güvenliği uzmanı esas alınır.

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — işvereni acil durum planlarını hazırlamakla, yangınla mücadele ve tahliye gibi konularda yeterli sayıda eğitimli kişi görevlendirmekle ve eğitim ile tatbikatları yaptırmakla yükümlü kılar.
• İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete: 18.06.2013, sayı 28681; sonraki değişiklikleriyle) — acil durum planını, söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım konularında görevlendirilen destek elemanlarını, eğitimlerini ve tatbikatların düzenli yapılıp kayda geçirilmesini düzenler.
• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete: 19.12.2007, sayı 26735; sonraki değişiklikleriyle) — belirli binalarda söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin oluşturulmasını, ekiplerin tatbikatlı eğitimini ve binada söndürme ve tahliye tatbikatı yapılmasını öngörür.

Tatbikat binadaki yangın sistemleriyle nasıl birlikte planlanır?

İyi bir tatbikat, binadaki yangın sistemlerinin gerçekte nasıl çalıştığını da sınar; alarm, anons ve aydınlatma tatbikatın parçası olarak gözlenir.

Yangın sistemlerinin genel resmi için yangın sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

• Anons: tahliye mesajları acil anons ve sesli tahliye sistemleri üzerinden verilebilir; mesajın her bölümde duyulup anlaşıldığı gözlenir.
• Söndürücüler: eğitimde kullanılan türler binadaki cihazlarla aynı olmalıdır; seçim ve kontrol yangın söndürme tüpü satış ve bakımı kapsamındadır.
• Alarm: tatbikatta yangın panelinin nasıl kullanılacağı ve normale döndürüleceği önceden bina sorumlularıyla planlanır.
• Kaçış yolları: kapı, yönlendirme işareti ve acil aydınlatma sorunları gözlem notlarına eklenir.

Keşifte hangi soruları soruyoruz?

Tatbikatın gerçekçi olması için keşifte binanın ve kişilerin günlük düzenini anlamaya çalışıyoruz; aşağıdaki soruları birlikte yanıtlıyoruz.

• Binada aynı anda en fazla kaç kişi bulunuyor; vardiya ya da gece kullanımı var mı?
• Güncel bir acil durum planı ve ekip listesi var mı?
• Ziyaretçi, misafir ya da kendi başına hareket edemeyen kişiler bulunuyor mu?
• Toplanma alanı belirlenmiş mi, oraya giden yol güvenli mi?
• Son tatbikat ne zaman yapıldı, kaydı ve eksik listesi var mı?
• Tatbikat için uygun gün ve saat hangisi, işin aksaması kabul edilebilir mi?

Yangın eğitimi ve tatbikatlarda sık yapılan hatalar nelerdir?

Tatbikatın değeri, gerçek koşullara ne kadar yakın olduğuna ve sonrasında eksiklerin kapatılmasına bağlıdır.

• Tatbikatı yalnızca kâğıt üzerinde yapmak: form doldurulur ama kimse binadan çıkmaz.
• Hep aynı senaryoyu kullanmak: en yakın çıkış kapalıyken ne yapılacağı hiç denenmez.
• Ziyaretçi ve kendi başına hareket edemeyen kişileri unutmak: plan yalnız çalışanlara göre yapılır.
• Toplanma alanında sayım yapmamak: içeride kalan kişi fark edilmez.
• Vardiyaların yalnız birini eğitmek: gece vardiyası planı bilmez.
• Değerlendirme yapmamak: görülen eksikler bir sonraki tatbikata aynen taşınır.